Khi những chồi non mơn mởn cựa mình đón đợi cơn mùa đầu mùa hạ, ta bỗng thấy đâu đây rưng rức thứ nhựa sống âm thầm thắp lửa xanh khắp cả khu vườn, như khi một đứa trẻ ra đời sẽ thắp vào phả hệ ngọn lửa thiêng của gia tộc mình.
Miền Nam không có bốn mùa xuân, hạ, thu, đông rõ rệt, cũng không có những tiết khí đặc trưng được đặt tên mỹ miều để người ta nôn nao đón đợi như lập xuân, hạ chí, thu phân hay lập đông. Miền Nam chỉ có hai mùa mưa nắng luân phiên mà những biến chuyển của đất trời đôi khi chỉ động khẽ, như cánh chuồn đậu trên lá khoai bên bờ nước, phải tinh ý lắm mới nhận ra.
Gần đây tôi chuyển từ phố về nhà. Ngôi nhà nhỏ trong một xóm nhỏ, gần hồ nước nhỏ với một khu vườn nho nhỏ bốn mùa cây cỏ vẫn thường xanh. Có chăng, trong những tháng ngắn ngủi từ trước Tết tới sau Giêng mới hiếm hoi thấy khu vườn phảng phất nét hoang tàn của một mùa thu xa xăm lá rụng. Lạ một điều là cây trong vườn chẳng bao giờ đồng loạt trút lá để trơ trọi những cành khô xơ xác. Dẫu có đìu hiu đôi phần, khu vườn vẫn lấm tấm những mầm xanh mới. Chúng không rực rỡ, ồn ào khiến người ta ngẩn ngơ, choáng ngợp mà âm thầm, lác đác tự chuyển tiếp giữa các vòng đời sinh – diệt thay phiên.
Trong những chuyến hành hương ở cuối đời cây cỏ, chúng vừa kịp trao lại chút hơi tàn nhựa sống cho lớp đời kế cận, để màu xanh lại tiếp nối màu xanh, để khu vườn quanh năm vẫn thơm mùa hoa trái.
Những ngày mạt tháng ba, đám rau mùa lạnh trong vườn đã già xơ xác lá. Cải ngọt, cải đắng, cải ngồng đua nhau nở đợt hoa cuối cùng leo lắt giữa những cơn gió nóng cuối mùa khô. Rồi chúng rụng xuống, lẫn vào đất, khuất biệt tầm mắt người. Lá cải mau chóng ngả sang màu vàng, rễ cây trồi lên khỏi mặt đất trắng nỏ, khô rang. Mẹ không hái vào mà mặc im cho cây tự giã biệt vòng đời theo những thay đổi của đất trời đương đón chờ mùa mới. Từ nơi đám cải cuối mùa ngã xuống, cỏ dại đã vội vã mọc lên, không xanh um ngang tàng nhưng bền bỉ, âm thầm lan sang những vạt đất khác. Chúng nhẫn nhịn cầm chừng, chỉ cần một cơn mưa trút xuống sẽ kiêu hãnh vươn mình, nghênh ngang thống trị cả khu vườn. Cây cỏ chừng như cũng giống con người, biết tùy thời thế mà phô trương hay khiêm nhường mới là kẻ khôn ngoan.
Tháng tư dương lịch, miền Bắc vẫn còn đợi rét nàng Bân để lần nữa chìm trong cái lạnh trước khi “hoa gạo rụng xuống, bà già cất chăn” và mùa hạ ẩm ương với mưa rào, bão lũ khiến con người khó bề xoay sở cũng sẽ sớm đến. Còn mùa mưa của miền Nam đi theo một quy luật dễ đoán biết hơn. Buổi sáng trời âm u, đôi khi có những cơn mưa ngắn trong một vài giờ rồi trả lại bầu trời xanh tầm thấp với ánh nắng chừng mực dịu dàng. Cỡ ba bốn giờ chiều, mây đen ầm ào kéo tới, gió mát nổi lên và cơn mưa cuối ngày tinh nghịch ghé ngang. Mưa mùa này chỉ vài tiếng là ngưng nhưng gần như đều đặn ngày nào cũng vậy. Nắm được quy luật ấy của đất trời thì con người dễ dàng đối phó mà cây cối trong vườn cũng sớm tỏ tường để nhân thể sinh sôi.
Mấy năm gần đây, mưa miền Nam khó đoán biết hơn, thời tiết đã thêm nhiều phần đỏng đảnh. Như những ngày này, nhiệt độ tăng lên đáng kể, độ khô cũng tăng cao nên ngày đêm đều hầm hập nóng như lò giữ nhiệt. Đầu tối, nhiệt độ trong phòng vẫn quanh quẩn 30. Cái nóng bứt rứt làm ai cũng nôn nao đợi cơn mùa đầu mùa. Mưa về để thấy quanh mình sự sống nhú lên, lố nhố trên cành cây những “cái đầu xanh” tí hon, háo hức vươn ra đón nắng, đón gió, đón những giọt mưa mùa hạ.
Còn nhớ dạo Tết, chục gốc na mẹ trồng đồng loạt trút lá, không trơ trụi như cây bàng mùa đông xứ Bắc nhưng cũng khẳng khiu, thưa thớt đến giật mình. Lũ kiến đỏ làm tổ đầy trên những cành cây khô mốc trắng, thong thả hành quân theo nhịp cây đung đưa chầm chậm trong gió. Vậy mà bẵng đi ít lâu không chú ý, hôm nay tôi đã thấy một trời lộc biếc xanh. Lá na non màu xanh tươi mơn mởn, phảng phất ánh mặt trời, sáng bừng lên như ai thắp những ngọn nến màu xanh giữa nền mây trắng. Trong khoảng không gian lộn xộn của những thân cành xù xì màu nâu mốc, những tán lá xanh đen của cây xoài thái đang lấm tấm quả bằng nắm tay, cả một vùng lá na non đua nhau nở bừng, hướng thẳng lên bầu trời, tươi mới và tinh khôi.
Từng cánh lá nhỏ xíu màu xanh nõn in lên nền trời xanh dìu dặt, thắp sáng khoảng trời trong đôi mắt tôi. Tựa hồ như khuôn mặt tròn tròn xinh xắn chỉ trộm vía lớn hơn một bàn tay xòe của đứa cháu trai mới vài ngày tuổi đang thắp lửa cho cả một gia đình ấm áp thương yêu.
Núp mình trong cái nắng oi oi cuối mùa khô, cây cỏ trong khu vườn khe khẽ khều nhau lặng lẽ vươn chồi nảy lá để xếp hàng ngay ngắn đợi cơn mưa đầu mùa hạ tưới tắm lên xanh tươi. Chẳng mấy nữa thôi, những giọt mưa đầu tiên sẽ rơi xuống, làm dịu mát cái không khí hừng hực của tiết trời bao ngày qua. Giống như khi trong nhà có người đi xa, vắng thư từ điện báo nên ai cũng vào ra sốt ruột, cồn cào, mong ngóng. Phải tới lúc thấy dáng hình quen thuộc về trước cổng mới thở phào trút xuống bao gánh nặng tâm tư. Mùa nóng cuối cùng cũng đang bồn chồn đợi mùa mưa tới, lá trong khu vườn đang đợi mùa về sinh sôi.
Ngắm từng ngọn cây thắp mầm mới lô nhô, tôi như thấy mùa mưa về thắp bừng lên khu vườn những ngọn nến lá đang rục rịch đâu đây rất gần. Mùa mưa về tưng bừng lứa lá lứa hoa, như một đứa trẻ vừa sinh ra đã kịp ghi tên mình vào nhánh cây gia phả, rộng thêm và rồi sẽ sum suê thêm qua nhiều thế hệ. Mùa đương về trong khu vườn ẩm ương đầu hạ, dưới mái nhà rộn rã tiếng khóc cười trẻ thơ.
Tái bút: Viết ngày 3/4/2024, khi cháu yêu Minh Anh mới được 1 tuần tuổi.
Ngày 8/5, khoá học Viết tản văn đăng báo TV12 sẽ khai giảng. Đây là khoá học vừa giúp bạn nuôi dưỡng lại tâm hồn mình, cảm xúc của chính mình vừa được thực hành gửi bài cho báo để tìm kiếm cơ hội cộng tác bài, có nhuận bút.
Sau 11 khoá, các học viên của mình cũng đã có gần 600 tản văn đăng báo. Đây là minh chứng cho chất lượng của khoá học và tính thực tế của nó khi đưa vào thị trường.
Bạn tham gia khoá học theo link này nhé: https://forms.gle/TeDB6cjDTGgJJWfY8
