Không gì tệ hơn việc bạn biết bài viết chưa tốt, chưa hay nhưng lại không biết vì sao có cảm giác ấy. Khoá học viết căn bản Tự do Biểu hiện sẽ cho bạn câu trả lời và cả giải pháp.
Sau 24 khoá học viết Tự do Biểu hiện đã hoàn thành, mình có phát hiện rất thú vị là mỗi học viên vào học đều mang theo những câu chuyện riêng, có giọng văn riêng, vậy mà những lỗi họ mắc trong các bài tập đầu tiên lại giống nhau đến không ngờ. Cảm giác đó giống như có một chân dung chung của người mới viết mà ai cũng từng đi qua.
Một ngày, mình nhận được danh sách tổng hợp lỗi từ chị Joni Hạnh Dung, học viên khoá 23. Chị đã đọc lại phần phản hồi cho bài tập của cả lớp rồi gom các lỗi mà cô giáo và trợ giảng chỉ ra thành 3 nhóm rõ ràng. Mình khá bất ngờ trước cách học chủ động và tích cực của chị. Chính nhờ bản danh sách này mà mình nhìn rõ hơn bức chân dung của các học viên mới mà mình đã thấy trong suốt 22 khoá học trước đó.
Hôm nay, mình muốn chia sẻ với bạn bản tổng hợp ấy. Bởi mình tin rằng không chỉ học viên của lớp mà bất cứ ai đang luyện viết cũng sẽ thấy mình trong đó.
Lỗi thừa thường đến từ thói quen muốn nói cho thật rõ. Người viết sợ độc giả không hiểu, sợ ý mình chưa đủ nên cứ viết thêm phần giải thích. Càng muốn rõ thì câu văn càng dài và cuối cùng là rườm rà.
Cụ thể, các lỗi thường gặp ở nhóm này gồm:
– Lặp từ
– Lặp ý
– Thừa dấu phẩy đằng trước các quan hệ từ như và, nhưng, vì, rồi
– Thừa dấu cách giữa các từ hoặc trước dấu phẩy, đây là lỗi đánh máy
– Thừa từ do thói quen giải thích dài dòng. Đó là các liên từ, từ nối, cụm từ không cần thiết kiểu rằng, thì, là, mà, nhưng, một cách. Hoặc thừa những từ và cụm từ có ý nghĩa tương đương trong cùng một cụm
Lỗi thiếu thường là do chính người viết cũng chưa nhận thức được ở vị trí ấy cần có gì mới tròn trịa và chưa biết làm thế nào để câu văn tốt hơn. Có chỗ cần dấu phẩy nhưng họ không thấy. Có ý vừa nêu ra cần đào sâu nhưng họ không biết viết theo hướng nào. Có một đoạn cần chiêm nghiệm thêm nhưng họ đã chấm hết câu mất rồi. Lỗi thiếu không phải do người viết lười mà vì họ chưa được trang bị đủ kiến thức để nhìn ra.
Cụ thể, các lỗi thường gặp ở nhóm này gồm:
– Thiếu dấu phẩy để phân cách trạng ngữ và các ý trong câu hay các thành phần trong phép liệt kê
– Thiếu thông tin cụ thể cần triển khai tiếp
– Thiếu liên từ, từ chuyển tiếp phù hợp
– Thiếu dấu chấm câu sau dấu ngoặc kép trích dẫn kết thúc câu đó
– Thiếu ý đào sâu chiêm nghiệm
– Thiếu dấu ngoặc kép với các trích dẫn, các từ được hiểu theo nghĩa khác với thông thường hoặc từ mượn tiếng nước ngoài trong một văn bản gần như hoàn toàn dùng tiếng Việt
Lỗi không phù hợp xuất phát từ việc người viết chưa phân biệt được các thể loại, các cấu trúc ngữ pháp. Người viết chưa tách được giọng viết ra khỏi cách nói hằng ngày. Bài viết vì thế bị lệch tông, thiếu liên kết, thiếu sự chuẩn chỉnh…
Cụ thể, các lỗi thường gặp ở nhóm này gồm:
– Thói quen sử dụng các từ và cụm từ trong văn nói (thì, mà, còn, cái, chiếc, lại…) trong câu và đầu câu (và, thế là,…)
– Thói quen dùng nặng, sắc thái biểu cảm quá mức so với cần thiết
– Sử dụng ngôn từ không phù hợp với phong cách chung của bài
– Chuyển tiếp đột ngột giữa các ý, các đoạn
– Cấu trúc câu chưa chính xác
– Cách diễn đạt chưa trôi chảy, đọc lên không thuận miệng
– Tách đoạn không phù hợp, mỗi đoạn cần thể hiện một nội dung hoàn chỉnh
– Phân bổ nội dung không đều giữa các đoạn
– Câu dài có thể tách thành câu đơn nếu ngữ nghĩa được đảm bảo
– Lẫn lộn về thể loại (kể chuyện, tản văn và truyện)
– Tên tờ báo, tác phẩm, chuyên mục cần in nghiêng
– Lạm dụng cách viết câu bị động giống trong ngữ pháp tiếng Anh
Khi gọi tên được lỗi, người ta đã đi được nửa đường để sửa.
Mình tin là khi nhìn thấy bản tổng hợp này, bạn sẽ không còn thấy bài viết của mình chưa hay theo một cách mơ hồ nữa mà sẽ nhìn rõ hơn nó tệ ở đâu. Chỉ khi đó, bạn mới bắt đầu viết được thông qua việc tránh lỗi và khắc phục lỗi.
Xét kỹ thì cả 3 nhóm lỗi đều có chung một gốc. Đó là phần lớn chúng ta đã rời xa những kiến thức được dạy ở chương trình phổ thông từ rất lâu rồi. Chúng ta nhiều năm không viết hoặc có viết nhưng chỉ viết theo bản năng, theo cảm hứng. Ta chưa từng học lại về viết lách một cách bài bản và hệ thống. Bản năng có thể giúp bạn hoàn thành một bài viết nhưng không đủ để bạn đi đường dài và viết chắc tay.
Danh sách 23 lỗi trên vì thế không phải đích đến mà là một “checklist nhanh” để mỗi người tự dò lại các bài viết của mình.
Đây cũng là lý do mà khoá Tự do Biểu hiện ra đời. Khoá thứ 25 sẽ bắt đầu ngày 10/6 này.
Mình cùng các trợ giảng đã sẵn sàng đồng hành cùng học viên mới để nhận diện những vấn đề trong cách viết rồi từng bước khắc phục. Từ đó xây dựng nơi bạn nền tảng viết vững vàng cả 3 mặt: tư duy, tinh thần và kỹ thuật.
23 lỗi trên có thể là chân dung của bạn hôm nay. Nhưng chân dung của bạn 3 tháng nữa sẽ là gì? Điều đó phụ thuộc vào việc bạn chọn tiếp tục viết một mình theo bản năng hay bước vào một khoá học để cho mình cơ hội trở nên chuyên nghiệp hơn.
Mình là Hoà Lương – Người hướng dẫn viết để nuôi dưỡng tâm hồn, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả và cộng tác báo chí.
