Ai cũng mơ về đỉnh núi nhưng người bỏ cuộc thường dừng ở lưng chừng – không thấy chân núi mà cũng chưa thấy đỉnh.
Đã bao giờ bạn háo hức lao vào viết một câu chuyện dài rồi bế tắc sau đó, không thể nào hoàn thành? Dù đã có những tưởng tượng rất thú vị ban đầu nhưng đến một lúc, bạn không biết phải làm gì với nhân vật, câu chuyện và cái kết? Độ dài của tiểu thuyết càng khiến bạn muốn bỏ cuộc ngang chừng.
Chúng ta đều biết tiểu thuyết là một công trình dài hơi. Để công trình ấy hoành thành, bạn cần có “bản vẽ”.
Bài viết này là bản mở rộng từ chủ đề 7+ bước viết một tiểu thuyết mình từng chia sẻ trên website. Lần này mình chia sẻ kỹ hơn và chi tiết hơn để bạn không những hiểu hơn về thể loại mà còn có động lực bắt đầu hành động.
Trước tiên, hãy kiểm tra xem bạn đang ở trong trạng thái nào.
– Chưa có ý tưởng hoặc có nhưng rời rạc → 6 cách tìm ý tưởng tốt nhất trước khi bắt đầu viết
– Có ý tưởng nhưng nhân vật còn mờ nhạt → Các loại nhân vật trong truyện
– Có nhân vật nhưng không biết sắp xếp sự kiện → Kết cấu tuyến tính là gì?
– Muốn nghe thay vì đọc, muốn yêu lại tiếng Việt từ gốc → Kênh YouTube Yêu lại tiếng Việt
– Muốn xem những người học viết như bạn đã đi qua những gì → Học viên của Sẻ Nâu
– Muốn viết có người đồng hành hướng dẫn sáng tác → Khóa học Viết truyện chuyên sâu
Bài dưới đây là trục chính. Các bài trên là những nhánh khác mà bạn có thể tìm đọc trên trang web của mình.
Hầu hết ý tưởng hay đến vào những lúc bạn đang… không viết: khi đứng chờ đèn đỏ, rửa chén hay nhìn một người lạ trên đường… Câu chuyện về cậu bé phù thủy của J.K. Rowling, theo chính bà kể lại, nảy ra khi bà ngồi trên chuyến tàu chậm trễ từ Manchester về London. Bà không có sẵn giấy bút nên đã nghĩ miên man về ý tưởng ấy. Bà đã cố giữ nó trong đầu đủ lâu và sau này phát triển nó thành 7 cuốn sách.
Bởi vậy nên việc đầu tiên mình khuyên bạn là tập thói quen ghi chép. Bạn có thể dùng một quyển sổ nhỏ, ứng dụng ghi chú trên điện thoại hay những mẩu tin nhắn gửi cho chính mình. Bạn cứ ghi lại cả những thứ tưởng chừng vô dụng như là một câu nói thú vị mà bạn nghe lỏm được, một chi tiết kỳ lạ mà bạn vô tình phát hiện ra hay một câu hỏi nảy lên bất chợt trong bạn… Bạn chưa dùng đến chúng ngay đâu nhưng khi đã có chủ đề muốn viết, kho chất liệu vụn vặt ấy sẽ là mảnh đất trù phú để bạn đào xới. Nếu muốn có thêm cách làm việc với ý tưởng, bạn có thể đọc bài 6 cách tìm ý tưởng tốt nhất trước khi bắt đầu viết và mua Sổ tay ý tưởng do mình và cộng sự soạn thảo.
Nhiều bạn hay nhầm lẫn 2 thứ này với nhau. Ý tưởng nên được hiểu là hình dung của bạn về chuyện gì sẽ xảy ra, còn chủ đề là câu chuyện này thật sự sẽ nói về điều gì.
+ “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh có chất liệu là những ký ức của người lính Kiên. Chủ đề sâu của nó là chiến tranh không kết thúc khi ngưng các trận chiến mà nó vẫn còn tiếp tục tồn tại trong tâm trí và cả cơ thể của những người còn sống sót.
+ “Gatsby vĩ đại” của F. Scott Fitzgerald có ý tưởng về một triệu phú bí ẩn thích tiệc tùng liên miên. Song chủ đề lại là sự tan vỡ của giấc mơ Mỹ khi người ta cố gắng đuổi theo quá khứ không thể mua lại bằng tiền.
Khi đã xác định được chủ đề, bạn sẽ cần tự hỏi mỗi tình tiết truyện có phục vụ chủ đề ấy không. Nếu không thì nên bỏ ra hoặc để dành cho một tác phẩm khác.
Không phải ý tưởng nào cũng có thể viết thành tiểu thuyết. Truyện ngắn “Chí Phèo” của Nam Cao gói ghém toàn bộ bi kịch của một con người bị tha hóa và từ chối quyền làm người. Tác phẩm thành công cũng một phần nhờ sự cô đọng ấy. Nếu Nam Cao kéo dài nó thành một tiểu thuyết mấy trăm trang, có thể nó sẽ loãng đi, không còn cảm giác đè nén căng thẳng như vậy nữa.
Để kiểm tra ý tưởng có phát triển thành tiểu thuyết được không, bạn hãy xem nó có nhiều tầng biến cố, nhiều nhân vật, nhiều mối quan hệ đủ để kể trong mấy trăm trang không. Nếu thấy chưa chắc, bạn cũng đừng buồn. Sao bạn không thử viết nó thành truyện ngắn trước? Rất nhiều tiểu thuyết gia đã rèn tay nghề từ chính những truyện ngắn.
👉 Bài tập nhỏ: Mở sổ ghi chú của bạn, chọn ra 3 ý tưởng bạn thấy có tiềm năng nhất. Với mỗi ý tưởng, hãy viết đoạn nhỏ để mô tả “Truyện này nói về điều gì?”. Ý tưởng nào có câu trả lời trôi chảy nhất, bạn có thể bắt đầu từ đó.
Tiểu thuyết là một tác phẩm lớn với nhiều không gian nghệ thuật cùng tồn tại. Nó giống như một lâu đài đồ sộ. Không chỉ nhân vật mà cả người đọc cũng sẽ “sống” trong đó khi đọc tác phẩm. Vậy nên nó phải đủ hấp dẫn để họ không muốn rời đi từ sớm.
Khi nghe đến xây dựng thế giới trong câu chuyện, nhiều người sẽ nghĩ ngay tới truyện giả tưởng với các vương quốc không có thật, phép thuật, ngôn ngữ riêng… Thật ra tiểu thuyết nào cũng cần tác giả xây dựng một thế giới nghệ thuật, kể cả khi câu chuyện diễn ra tại một ngôi làng hay một căn hộ chung cư.
– Thế giới phép thuật của “Harry Potter” cuốn hút vì nó có bộ quy tắc (đũa phép, bùa chú, các nhà ở Hogwarts…) và có cả những chi tiết đời thường như kẹo đậu mọi vị, tấm bản đồ di chuyển… Người đọc cảm thấy mới mẻ, hấp dẫn nhưng vẫn có cảm giác gần gũi với mình.
– London mù sương, nhà số 221B phố Baker trong “Sherlock Holmes” của Conan Doyle cũng là một thế giới nghệ thuật. Nó là một đô thị thời Nữ hoàng Victoria với những vụ án ly kỳ, nơi lý trí đối đầu với bóng tối.
– Gần gũi hơn, trong “Mắt biếc”, Nguyễn Nhật Ánh dựng nên làng Đo Đo với rặng trâm bầu, con đường làng, mùa hoa sim… Thế giới ở đây không có phép thuật nào nhưng thật và thơ đến mức người đọc thuộc nhiều thế hệ khác nhau vẫn thấy mình trong đó.
Thế giới sống động nhất đến từ trải nghiệm của chính người viết.
Với những người mới, mình mong bạn nhớ rằng bạn sẽ viết hay nhất về những gì bạn biết rõ hoặc đã bỏ công tìm hiểu. Nguyễn Nhật Ánh viết về làng quê, về tuổi học trò thật thà vì đó là chất liệu đến từ cuộc sống của ông. Bảo Ninh cũng viết về chiến tranh bằng ký ức người lính.
Nếu bạn muốn viết về một nghề nghiệp, một thời kỳ lịch sử, một vùng đất… mà bản thân chưa trải qua, hãy tìm hiểu về nó như chính bạn là một nhà báo: đọc tư liệu, phỏng vấn người trong cuộc, đến tận nơi nếu có thể… Đừng quên quan sát mỗi ngày xem người ta nói chuyện thế nào, ăn gì, thích gì, sợ gì, không muốn nói về điều gì… Tiểu thuyết gia là người tích lũy những chi tiết mà người khác thường sẽ lướt qua. Nếu bạn chưa quen với việc quan sát, viết tản văn là phương pháp hiệu quả. Mỗi ngày, bạn chỉ cần luyện tập nhìn thật kỹ một điều nhỏ nào đó và viết về nó.
Luyện viết tản văn có hướng dẫn: Sổ tay tản văn
👉 Bài tập nhỏ: Mô tả không gian nơi câu chuyện trong tác phẩm sẽ diễn ra thông qua cảm nhận của 5 giác quan. Bạn sẽ ngạc nhiên về thế giới mà bạn có thể tạo ra.
Người đọc có thể quên cốt truyện sau vài năm nhưng họ sẽ nhớ nhân vật cả đời nếu bạn xây dựng thành công. Nhắc đến “Tắt đèn”, chúng ta thường nhớ ngay đến chị Dậu hơn là diễn biến chi tiết của từng chương.
Bạn nên biết về nhân vật nhiều hơn những gì bạn kể. Bạn nắm các thông tin tiểu sử như nhân vật bao nhiêu tuổi, ngoại hình ra sao, lớn lên trong gia đình như thế nào, từng bị tổn thương bởi điều gì, sợ đánh mất điều gì… Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là bạn cần nhồi hết vào truyện mà hãy để mỗi hành động của họ đều có lý do. Khi hiểu nhân vật đủ sâu, bạn sẽ không cần ép họ làm điều bạn muốn nữa. Ngược lại, chính họ sẽ tự dẫn bạn đi, kéo theo là sự phát triển tự nhiên của mạch truyện.
Hãy để ý cách các nhà văn lớn làm điều này:
+ Gatsby có khao khát mãnh liệt là giành lại Daisy. Mọi thứ trong đời anh từ tài sản, những bữa tiệc và đến cả cái tên đều quy về khao khát ấy.
+ Chị Dậu muốn cứu chồng thoát khỏi đòn roi vì thiếu sưu. Từ khao khát giản dị đó, Ngô Tất Tố đẩy chị qua nhiều lựa chọn như bán chó, bán con, van xin rồi đối đầu cai lệ.
+ Xuân Tóc Đỏ trong “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng không có gì ngoài sự láu cá. Vậy mà chính bản chất ấy khiến anh ta “lên voi” trong một xã hội đầy những kẻ lố lăng.
Điểm chung ở những tác phẩm này là nhân vật nào cũng muốn một điều gì đó và có những trở ngại ngăn họ đạt được. Nếu nhân vật của bạn không muốn gì cả, họ sẽ không suy nghĩ, không hành động và câu chuyện vì thế cũng sẽ đứng yên.
Ngoài nhân vật chính, bạn cần nhân vật thứ chính và các nhân vật phụ. Mỗi nhân vật đều có chức năng riêng. Họ làm nổi bật tính cách nhân vật chính, tạo xung đột hoặc là tấm gương phản chiếu nhân vật chính.
Dr. Watson trong “Sherlock Holmes” vừa là người kể chuyện vừa là người hỏi hộ độc giả những điều ta tò mò, vừa làm nổi bật trí tuệ khác thường của Holmes.
Thế giới “Số đỏ” sống động vì cả dàn nhân vật phụ (cụ cố Hồng, bà Phó Đoan, ông Văn Minh…) đều có nét riêng ấn tượng đến mức cứ nhắc tên là người ta nhớ.
Bạn không cần phác họa tỉ mỉ mọi nhân vật phụ ngay từ đầu nhưng nếu làm được, lúc viết bạn sẽ đỡ bí hơn nhiều. Về các kiểu nhân vật thường gặp, bạn có thể xem thêm bài các loại nhân vật trong truyện hoặc xem trên kênh Youtube Yêu lại tiếng Việt.
👉 Bài tập nhỏ: Để phác hoạ nhân vật chính, hãy trả lời kỹ 4 câu hỏi: Họ muốn… / Vì… / Nhưng… / Nếu thất bại, họ sẽ mất…
Cùng một câu chuyện nhưng khi kể bằng các giọng văn khác nhau sẽ ra những cuốn sách khác nhau. Đây là quyết định bạn nên đưa ra trước khi viết vì đổi giữa chừng rất tốn công.
Người kể xưng “tôi” cho ta cảm giác như đang nghe một người kể câu chuyện của họ ngay trước mặt mình. Ưu điểm lớn nhất của ngôi kể này là khả năng đi vào tận cùng nội tâm nhân vật.
+ Trong “Mắt biếc”, Nguyễn Nhật Ánh để nhân vật Ngạn tự kể về mối tình đơn phương suốt đời mình. Nếu là người kể giấu mặt, ta khó thấy rõ được nỗi lòng của Ngạn chân thực đến thế.
+ Trong “Gatsby vĩ đại”, tác giả Fitzgerald chọn Nick Carraway làm người kể chuyện. Nick không phải nhân vật trung tâm mà là người đứng ngoài chứng kiến câu chuyện. Góc nhìn này tạo ra khoảng cách cần thiết để giữ sự bí ẩn về nhân vật Gatsby.
Mặt hạn chế của ngôi kể này là mọi thứ đi theo góc nhìn và cảm nhận của người kể nên có thể sẽ không thực sự đáng tin, thiếu khách quan và không thể biết người khác nghĩ gì hay chuyện xảy ra ở nơi nhân vật đó không có mặt.
Ngôi kể thứ ba toàn tri có người kể chuyện giấu mặt, biết hết mọi chuyện và đời sống nội tâm của nhiều nhân vật. Tác phẩm “Mật mã Da Vinci” của Dan Brown dùng ngôi kể này để chuyển cảnh liên tục giữa các nhân vật, giữ nhịp dồn dập của một cuộc truy đuổi. Ngôi thứ ba phù hợp khi câu chuyện đa tuyến, nhiều nhân vật, bối cảnh rộng.
Giọng điệu là thái độ của người kể với câu chuyện: trữ tình, lạnh lùng, trào phúng, hay u uất… Vũ Trọng Phụng viết “Số đỏ” bằng giọng giễu nhại mang tính trào phúng, cười mà đau. Nếu đem cùng cốt truyện ấy kể bằng giọng bi thương thì cuốn sách sẽ mất hết linh hồn. Ngược lại, Nguyễn Nhật Ánh kể chuyện bằng giọng nhẹ nhàng, dung dị nên nỗi buồn trong “Mắt biếc” thấm từ từ vào lòng người đọc chứ không tạo cảm giác bị áp đặt.
Đừng chọn giọng điệu vì nghe nó sang. Hãy cứ viết một giọng văn mà bạn có thể viết tự nhiên và bền bỉ nhất vì tiểu thuyết rất dài.
Nếu muốn hiểu hơn về giọng điệu, mời bạn đọc các bài trên web mình:
Đôi điều về giọng điệu: Làm thế nào để tìm ra giọng văn riêng?
Giọng văn là gì? Cách hình thành giọng văn riêng cho người viết hoặc nghe trên kênh Youtube: https://youtu.be/F3kKPOSH6IU?si=9z9gipayicpwqJnm
Luyện viết truyện có hướng dẫn: Sổ tay viết truyện
👉 Bài tập nhỏ: Viết cùng một tình huống theo 2 ngôi kể khác nhau. Một lần ngôi thứ nhất, một lần ngôi thứ ba. Đọc lại và xem bản nào hay hơn. Đây cũng là bài tập mà học viên khoá Viết truyện chuyên sâu của mình được thực hành khi học đến nội dung về giọng văn, ngôi kể.
Đây là bước dễ nản nhất nhưng sẽ giúp bạn tiết kiệm nhiều thời gian nhất về sau. Dàn ý không phải xiềng xích sáng tạo mà là la bàn, là bộ khung của toàn truyện. Mình chia bước này thành 6 việc nhỏ để bạn lần lượt làm theo.
Đây là bước đầu tiên của phương pháp bông tuyết, bắt đầu từ một câu cô đọng rồi mở rộng dần ra. Câu tóm lược này thường chứa nhân vật + mục tiêu + trở ngại.
+ Harry Potter và Hòn đá Phù thủy: Cậu bé mồ côi phát hiện mình là phù thủy và phải ngăn kẻ đã giết cha mẹ mình quay trở lại.
+ Tắt đèn: Người đàn bà nông dân cố cứu chồng khi bị sưu thuế dồn đến đường cùng.
+ Gatsby vĩ đại: Chàng trai nghèo dựng cả cơ nghiệp để giành lại người con gái từng yêu và sự sụp đổ của anh ta.
Từ câu trên, mở rộng câu chuyện với các sự kiện then chốt: mở đầu, biến cố thay đổi cuộc đời nhân vật, những khúc ngoặt lớn, cao trào, kết cục theo mô hình kim tự tháp của Freytag. Bạn sẽ thấy rõ sự kiện chính là gì và truyện phát triển như thế nào.
Với mỗi sự kiện lớn, hãy tập chia ra: hành động dẫn tới cao trào, hành động cao trào và cách giải quyết. Nhờ vậy câu chuyện sẽ có tiết tấu, khi dồn nén, khi bùng nổ rồi lắng xuống. Nếu bạn đang phân vân nên sắp xếp các sự kiện theo trình tự nào, bài viết Kết cấu là gì? Các kiểu kết cấu thường gặp trong truyện và Kết cấu tuyến tính là gì? sẽ giúp bạn nhìn rõ hơn.
“Mật mã Da Vinci” là cuốn sách dài hơn trăm chương, gần như chương nào cũng kết thúc bằng một câu hỏi hoặc một cú rẽ khiến bạn muốn đọc tiếp chương sau. Toàn bộ cuộc truy đuổi căng thẳng ấy diễn ra chỉ trong khoảng một ngày một đêm. Nhịp truyện vừa nhanh vừa có khi dồn nén đầy căng thẳng tạo ra kịch tính cho tác phẩm trinh thám nổi tiếng này.
Với mỗi phân cảnh, hãy tự hỏi nhân vật thực sự mong muốn điều gì và điều gì sẽ thay đổi khi hết cảnh. Nếu nhân vật không muốn gì và cũng không có gì thay đổi thì nên bỏ luôn tình huống ấy đi.
Cảnh chị Dậu đối mặt tên cai lệ trong “Tắt đèn” không dài nhưng chỉ sự thay đổi cách xưng hô từ “cháu… ông” nhún nhường sang “mày… bà” quyết liệt, ta đã thấy khi con người bị dồn đến giới hạn rồi bật dậy sẽ mạnh mẽ như thế nào. Người viết giỏi sẽ kể được rất nhiều thứ trong một cảnh nhờ chọn đúng hành động và lời nói cho nhân vật.
Xung đột là không thể thiếu trong tiểu thuyết nhưng căng thẳng liên tục sẽ làm người đọc mệt. Cấu trúc hấp dẫn thường đi theo vòng căng thẳng – thả lỏng – căng thẳng mới. Khi một xung đột vừa lắng xuống, xung đột kế tiếp đã âm ỉ khơi mào.
Trong “Tắt đèn”, hết cảnh về áp lực sưu thuế với vợ chồng chị Dậu là đến việc chị bán con, bán chó rồi những nguy cơ mới ập đến ngay khi chị Dậu tưởng vừa qua một cửa ải. Người đọc luôn có cảm giác “chưa xong đâu” nhưng xen giữa là những khoảng nghỉ, những chi tiết ấm áp tình mẹ con, tình vợ chồng để cái dữ dội về sau càng thấm thía.
Trong lúc lên dàn ý, ý tưởng mới sẽ chợt đến. Cứ ghi vào một file riêng hay cuốn sổ tay của bạn, kể cả khi bạn chưa biết sẽ đưa nó vào đâu. Lúc viết, bạn sẽ mừng vì có “kho dự trữ” để xem dùng được gì.
Bạn cũng nên hiểu rằng dàn ý có thể thay đổi. Nhiều học viên của mình vẫn chia sẻ là đến giữa truyện, họ lại không thể viết như dự định ban đầu. Đừng sợ vi điều đó. Nó là dấu hiệu nhân vật của bạn đã có đời sống riêng và mạch truyện cần thay đổi cho phù hợp. Bạn cần cân nhắc để đưa ra lựa chọn chính xác.
👉 Bài tập nhỏ: Viết tóm tắt cho tiểu thuyết của bạn trong 1 câu. Sau đó mở rộng thành mở đầu, biến cố đầu tiên, khúc ngoặt giữa truyện, cao trào, kết cục. Thế là bạn đã có bộ khung sơ khai.
Kết thúc là thứ đọng lại cuối cùng trong lòng người đọc và thường quyết định họ sẽ nhớ đến cuốn sách như thế nào. Bạn có thể nghĩ về kết thúc ngay từ đầu hoặc đến sát lúc viết mới tìm ra. Cả hai cách đều ổn, miễn là trước khi bắt tay viết bản nháp, bạn biết mình đang viết gì.
Rowling từng cho biết bà đã viết sẵn chương cuối của “Harry Potter” từ rất sớm, trước khi hoàn tất cả bộ truyện. Biết đích đến, bà có thể “gieo” những chi tiết xuyên suốt nhiều cuốn để sau này được “thu hoạch”. Còn Hemingway đã kể trong một cuộc phỏng vấn rằng ông viết lại đoạn kết của “Giã từ vũ khí” tới 39 lần vì phải tìm đúng từ mà ông thấy là diễn đạt chuẩn nhất. Cả hai câu chuyện sáng tác trên đều cho thấy kết truyện cần được cân nhắc nghiêm túc, dù bạn nghĩ ra nó sớm hay muộn.
Vài câu hỏi giúp bạn chọn kết thúc hiệu quả hơn:
+ Kết thúc có phải hệ quả tất yếu của những gì đã xảy ra?
+ Kết thúc có trả lời câu hỏi chủ đề?
+ Người đọc cần gì ở trang cuối?
Truyện “Tắt đèn” kết thúc bằng hình ảnh chị Dậu bước vào đêm tối mịt mùng, không có lối thoát nhưng nó thực tế đến ám ảnh. Ngược lại, nhiều tiểu thuyết khác chọn kết mở. Không có cái kết nào là duy nhất, chỉ có cái kết xứng đáng với câu chuyện bạn đã kể.
Bạn đã có ý tưởng, thế giới, nhân vật, giọng điệu, dàn ý, hướng kết thúc. Giờ đến lúc viết.
Đừng quên là bản nháp được phép dở. Nó có thể quá dài, lủng củng, sai chính tả, câu cú chưa ra gì, nhân vật còn thiếu góc cạnh. Tất cả đều được. Nhà văn Mỹ Anne Lamott có một lời khuyên nổi tiếng trong cuốn sách về nghề viết của bà là hãy cho phép mình viết những bản nháp đầu thật tệ vì đó là cách duy nhất để có được bản nháp thứ hai tốt hơn. Bản nháp thô có một nhiệm vụ duy nhất là đưa những gì bạn nghĩ về câu chuyện hiện ra thành con chữ. Bạn không thể chỉnh sửa gì nếu tất cả chỉ ở trong đầu mà chưa thực sự được viết ra.
Nếu bạn đang lo mình viết dở quá, hãy đọc những bài viết của học viên mình. Bạn sẽ thấy ai cũng bắt đầu từ những vụng về, ngây ngô và thấy rõ khoảng cách giữa bản nháp đầu tiên và tác phẩm được xuất bản thực ra nằm ở sự kiên trì và hiểu biết của chính bạn chứ không phải thiên phú.
Vài kinh nghiệm thực tế:
+ Viết đều mỗi ngày thay vì chờ có hứng.
+ Đừng vừa viết vừa sửa.
+ Bám theo dàn ý nhưng đừng để bị trói buộc.
+ Chọn khung giờ và không gian phù hợp để cơ thể và đầu óc quen với việc viết.
Hoàn thành bản nháp đầu là một cột mốc mà bạn nên ăn mừng nhẹ nhàng trước khi tiếp tục làm việc với nó. Đừng vội biên tập ngay. Stephen King đã viết trong cuốn “On Writing” là tác giả nên để bản nháp “nằm yên” khoảng 6 tuần trước khi đọc lại. Khi tiếp tục, bạn sẽ đọc nó bằng đôi mắt của một người lạ và nhìn ra những lỗ hổng mà trước đó bạn không thấy.
Ở khâu đọc lại, hãy kiểm tra xem tình tiết có mạch lạc không, nhân vật có phát triển không, thế giới truyện có nhất quán không, nhịp điệu có chỗ nào chùng quá hoặc dồn dập quá không…
Bạn luôn cần quay lại sửa những chỗ có vấn đề, thậm chí là nhiều lần. Nếu một đoạn hay một phần nào đó không ổn, đừng ngại viết lại. Sửa tiểu thuyết đôi khi không phải là trau chuốt thêm mà có khi còn là phá đi dựng lại. Điều đó hoàn toàn bình thường.
Gửi bản nháp cho một vài người đáng tin, tốt nhất là người có hiểu biết về văn chương hoặc đọc nhiều. Nhờ họ đánh dấu ngay trên bản thảo những chỗ khiến họ chán, khó hiểu và chỗ họ thích. Nhưng hãy nhớ: bạn nghe góp ý, còn quyết định là của bạn. Không phải lời góp ý nào cũng đúng nhưng nếu nhiều người có cảm nhận như nhau thì đó là tín hiệu đáng nghe theo.
Bạn có thể đọc thêm về kỹ thuật viết và sáng tác để biết cách tự đọc bản thảo của mình bằng con mắt của người biên tập hoặc mua Checklist Tự đánh giá bài viết.
Có cuốn chỉ cần 3 lần tác giả làm việc với bản nháp là đủ chất lượng để gửi nhà xuất bản, có cuốn phải sửa hàng chục lần. Bản thảo đầu tiên của “Giết con chim nhại” được biên tập viên Tay Hohoff kiên nhẫn đồng hành viết đi viết lại cung tác giả Harper Lee trong hơn hai năm rồi mới thành tác phẩm kinh điển như chúng ta đã biết. Điều bạn cần là kiên nhẫn và tin vào quá trình chỉnh sửa.
Nếu bạn đọc đến đây mà cảm thấy hơi choáng vì nhiều việc quá thì hãy nhớ là bạn không cần làm tất cả trong một tuần. Hãy chọn một bước để làm trước đã.
Nếu bạn muốn một lộ trình bài bản, có người đồng hành từng bước với mình, khóa học Viết truyện chuyên sâu sẽ khai giảng vào ngày 21/10. Đây là nơi bạn học về truyện và sáng tác truyện một cách có hệ thống với hướng dẫn và sửa bài chi tiết.
Lớp học theo nhóm nhỏ từ 10 người đổ lại. Khóa học gồm 10 tuần. Mỗi tuần 1 buổi Zoom 2-3 tiếng. Người học được nhận 1 bộ tài liệu gồm 10 nội dung chi tiết về truyện và sáng tác truyện. Mỗi bài làm đều được sửa chi tiết và sửa 2-3 lần.
Nhiều học viên của mình đã có truyện đăng báo và giành giải thưởng viết lách. Bạn cũng có thể xem thêm chia sẻ của các học viên mình và các tác giả, nhà văn trong series Trò chuyện cùng người viết trên kênh YouTube Yêu lại tiếng Việt.
Đăng ký học Viết truyện chuyên sâu: https://forms.gle/obNqqH5kLeDbZCcNA
Mình là Hoà Lương – Người hướng dẫn viết để nuôi dưỡng tâm hồn, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả và cộng tác báo chí.
