Khi đã quá ngán ngẩm với những nội dung vô hồn na ná nhau được viết bởi AI, người ta càng khao khát được đọc, được viết những câu chữ chân thật, dẫu cho có vụng về và còn nhiều lỗi sai.
Bởi nếu tự mình cân nhắc từng từ ngữ, từng câu văn, từng nội dung nhỏ để đưa vào bài, ta biết mình thực sự không chỉ đang viết ra cho người khác đọc mà trước hết, ta đang bước quay về để khám phá tâm hồn mình và để kể những câu chuyện đầy xúc cảm của chính mình.
Lúc viết bài tuyển sinh cho khoá viết Tự do Biểu hiện 23, mình đã cảm thấy hơi “bí văn” vì nội dung này xuất hiện không ít lần trên FB mình rồi. Vậy nên đến bài tuyển sinh cho khoá 24 này, mình lại tiếp tục bối rối không biết cứ nên viết dựa trên những bài cũ hay chỉ cần thông báo rõ ràng là xong. Đang phân vân thì mình nghĩ đến cảm giác của mình thời gian trước khi lướt FB mà khó khăn lắm mới gặp một bài viết không có “mùi AI”.
Đến thời điểm này, AI dường như đã len lỏi vào cuộc sống của mỗi người dùng mạng xã hội. Ngay cả những người bạn không làm trong lĩnh vực viết lách, truyền thông hay kinh doanh của mình cũng đã quen với việc sử dụng AI như một công cụ đa năng. Thế nên mình hiểu tình hình ngày nay là vậy, mình cũng không phủ nhận sự tiện lợi của AI.
Chỉ là bạn có để ý không, càng tiện lợi, con người càng biếng lười. Mà sự biếng lười lại kéo con người xa rời khỏi “phút giây thực tại”, khỏi việc chúng ta đang làm và trả cho chúng ta một khoảng trống rỗng không có kết nối.
Khi sự trống rỗng ngày càng dày đặc và kéo dài triền miên từ việc này qua việc khác, con người sẽ càng hoài nghi về giá trị thực sự của bản thân và cả của những gì mà họ tiếp nhận từ người khác. Lúc này, sự chân thật trở nên đáng giá.
Bao lâu rồi bạn không đọc được một bài viết kể câu chuyện trải nghiệm bản thân mà bạn thấy đồng cảm sâu sắc?
Bao lâu rồi bạn không còn đọc được những câu văn đẹp đến động lòng, đến run rẩy trái tim?
Và bao lâu rồi, chính bạn cũng không tự mình sắp xếp câu chữ, không cân đong từ ngữ mà chỉ vội vàng nhập lệnh để AI viết cho xong bài để kịp đăng theo kế hoạch?
Nói thật, chính mình cũng có thời gian bị áp lực sản xuất nội dung cung cấp nhiều thông tin giá trị nên đã sử dụng AI để hỗ trợ việc nghiên cứu và viết bản nháp đầu tiên. Nhưng sau đó ít lâu, mình nhận ra não mình đã chọn con đường ít tốn năng lượng và nhanh chóng, dễ dàng. Biểu hiện là nó sẽ tự động mở tab AI lên và bắt đầu một bài viết từ đó.
Điều này làm mình thấy đáng sợ nhưng cũng có niềm vui trong đó. Đáng sợ vì mình không thích bản thân bị phụ thuộc vào ứng dụng mà không còn tự động não. Đáng sợ vì hành động tự động mở tab AI thể hiện sự lười biếng trong vận hành trí não. Còn niềm vui mà mình tự an ủi là chính trải nghiệm này giúp mình hiểu rõ hơn cơ chế hoạt động của não, cách vận hành của trí tuệ nhân tạo và lý giải được tại sao người ta dễ phụ thuộc vào nó.
Chính vào lúc này, mình quyết định không sử dụng AI để viết nháp nữa mà trở lại với việc tự viết hoàn toàn. Thay vì mở tab AI hay Word, mình sẽ mở thẳng chế độ đăng bài của FB rồi viết trực tiếp lên đó. Điều này đưa mình vào trạng thái tập trung tối đa vì mình không thể vừa viết vừa xao nhãng với các tab khác, hành động khác. Hơn nữa, viết như vậy sẽ nguy hiểm ở chỗ dễ mất sạch những gì đã viết nếu lơ là có một cú click chuột sai.
Và bạn biết chuyện gì đã xảy ra sau đó không?
Mình đã trở lại với việc viết tự nhiên, không phụ thuộc vào một bộ não nào khác. Hơn nữa, sự tập trung cao độ cũng giúp mình hoàn thành bản nháp đầu tiên khá nhanh chóng, trôi chảy. Bởi khi đó, mình chỉ có thể sử dụng các chất liệu có sẵn của bản thân để kể, để tả và để đúc rút thành những chiêm nghiệm về đời sống, về công việc. Đến cả khâu biên tập, vốn đòi hỏi sự tỉ mỉ trong việc đọc – sửa từng từ, từng câu cũng trả lại cho mình cảm giác đang thực sự sử dụng bộ não của mình, kiến thức và kinh nghiệm của mình.
Dẫu việc tự viết, tự biên bài mất nhiều thời gian hơn nhưng chính sự công phu, tỉ mẩn của nó mới là chất keo kết nối người viết với con chữ của mình.
Bạn biết vì sao điều đó khiến bạn rung động hoặc trăn trở đến mức phải viết ra, giữ mãi trong lòng không chịu được.
Bạn biết bạn đã khóc hay cười khi viết những câu chữ ấy, biết vì sao lại viết như thế này mà không phải như thế khác.
Và bạn sẽ còn nhớ về nó mãi, nhớ đến từng chữ bạn đã dụng tâm chọn, nhớ từng câu bạn đã trau chuốt hoài mới ưng bụng.
Khi bạn làm chủ việc viết, không ai hay AI nào có thể thay thế được bạn bởi đó cũng là khi bạn thực sự sống với cuộc đời và trải nghiệm của chính mình.
Trong 2 ngày 4/3 và 6/3, mình lần lượt khai giảng 2 lớp viết cùng bạn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển tư duy và sử dụng ngôn ngữ hiệu quả là Tự do Biểu hiện (viết căn bản) và Viết tản văn đăng báo (viết chuyên sâu).
– Học viên tự đọc bộ tài liệu riêng của khoá và chủ động làm bài.
– Trợ giảng sửa bài lần 1, cô giáo sửa bài lần 2, chi tiết đến từng từ, từng câu.
– Học viên thảo luận trong Zalo theo nội dung học hàng tuần, tự đánh giá sự tiến bộ của bản thân và phản hồi về góp ý của đội ngũ.
– Cô giáo nhắc lại các lỗi phổ biến và lỗi đặc biệt của lớp trong Zoom. Đồng thời, học viên chia sẻ thêm những câu chuyện của bản thân trong quá trình học và hành.
Khoá Biểu hiện kéo dài trong 4 tuần với 4 buổi Zoom. Khoá Tản văn là 8 tuần, 8 buổi Zoom, phù hợp với dung lượng và mục tiêu của từng khoá.
Dù bạn chọn khoá nào, khi học viết với mình, bạn đều được hướng dẫn để làm chủ tư duy của bản thân, lắng nghe những cảm xúc chân thật, quan sát đời sống và hiểu rõ các lý thuyết trước khi thực hành viết. Cách góp ý chi tiết từng bài, chỉ rõ từng lỗi và hướng dẫn sửa lỗi đó ngay trên bài làm cũng sẽ giúp bạn vừa học viết, vừa học nâng khả năng đánh giá và cải thiện kỹ năng tự biên tập bài.
Học viên của mình có nhiều người đã trở thành cộng tác viên thường xuyên trên các báo, có người đạt nhiều giải thưởng viết, có người đã được NXB ký hợp đồng ra mắt sách. Nhưng điều ý nghĩa nhất là mọi người đều đã có thể tự do biểu hiện mình ra qua con chữ, lưu giữ lại mỗi dấu chân trên hành trình của chính mình và sống sâu sắc hơn, chân thành hơn, hạnh phúc hơn.
Bạn cũng sẽ như vậy.
Nhắn để mình hiểu hơn nhu cầu của bạn khi học viết và định hướng khoá học phù hợp nha.
Mình gửi bạn lịch khai giảng cụ thể tất cả các khoá học viết của Hoà Lương trong năm 2026 ở đây luôn nha. Hẹn gặp bạn trong chương trình học!
Mình là Hoà Lương – Người hướng dẫn viết để nuôi dưỡng tâm hồn, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả và cộng tác báo chí.
