Có những người mà niềm vui hay nỗi buồn, hạnh phúc hay khổ đau cũng đều giữ cả trong lòng. Nội tâm họ phong phú hơn sự thể hiện bên ngoài rất nhiều. Mình luôn thấy tiếc khi họ không viết ra.
Mình đã gặp người nhiều người dù bên ngoài có bận rộn đến đâu, có áp lực thế nào thì họ vẫn có thể dành cho mình thời gian để sống chậm lại một chút, để ngẫm nghĩ nhiều hơn và sâu xa hơn. Họ thường là người thích quan sát, hay để ý đến những thứ mà người khác lướt qua, như là ánh nắng chiều rơi trên bức tường vàng đã rong rêu, là mùi cơm ngọt thơm được đun trên bếp củi ấu thơ, là câu nói của mẹ từ mười năm trước bỗng trở lại trong một khoảnh khắc của đời thường… Họ dễ đồng cảm, ghi nhớ nhiều điều và trong lòng lúc nào cũng có sẵn bao nhiêu chất liệu chờ được viết ra. Nhưng họ vẫn chưa viết. hoặc là đã viết rồi mà chưa thấy nói được điều họ nghĩ.
Nếu bạn nhận thấy một chút gì của bản thân trong đó, mình mong bạn hãy tin rằng những gì bạn đang có chính là thứ một bài tản văn hay đang cần.
Học viên mình đã có gần 600 bài tản văn được đăng trên báo. Và không có bài nào viết nào trong số ấy là về điều gì xa xôi hay quá đặc biệt theo nghĩa thông thường. Có người viết về mẹ chồng đã tạo điều kiện cho mình được thảnh thơi mà không bị định kiến cũ chi phối, một người con quắt quay trong nỗi nhớ người cha đã qua đời và đau đáu với câu hỏi mỗi năm sẽ cúng giỗ gì cho ba hay là nỗi đau của một người trẻ từng thất bại trước cảnh cửa đại học, nỗi nhớ với tô cháo hành hoa mẹ nấu những lúc ốm đau…
Những câu chuyện ấy bình thường đến mức nhiều người nghĩ không đáng để viết nhưng đó lại chính là những bài có thể chạm đến trái tim của người đọc nhiều nhất và được biên tập viên chọn đăng.
Tản văn không đòi hỏi bạn tự nghĩ ra những câu chuyện hư cấu không có thật, không cần bạn sáng tạo một cốt truyện ly kỳ hay nhân vật điển hình. Tản văn được viết ra bằng quan sát tỉ mỉ, bằng cảm xúc thật, bằng những chiêm nghiệm lớn lên từ đời sống hàng ngày. Những người càng hay để ý mọi thứ xung quanh, hay nghĩ ngợi, dễ mủi lòng thương hoặc là thường nuối tiếc quá khứ thì lại càng có nhiều chất liệu để viết. Điều họ cần là học cách nhìn lại những năm tháng mình đã sống và đưa chúng vào trang văn.
Trong khoá học, mình có dành riêng một phần để đồng hành cùng bạn trong việc tìm và khai thác chất liệu từ đời sống thật, từ trải nghiệm cá nhân. Bạn sẽ có dịp được chậm rãi nhìn lại cuộc đời mình: những mối quan hệ, những ký ức, những khoảnh khắc tưởng như đã quên đi… Mỗi người đều có kho chất liệu của riêng mình. Công việc của người dạy viết không phải là áp đặt cách nhìn của mình vào học viên mà là giúp họ tìm ra hướng đi phù hợp với chính mình.
Mình bắt đầu dạy khoá Viết tản văn đăng báo từ tháng 9 năm 2023. Đến khoá học tháng 5 này là lần thứ 12. Trải qua ngần ấy lần tổ chức, mình vẫn chuẩn bị tài liệu phiên bản mới nhất, vẫn ngồi đọc từng bài thực hành của học viên với sự chú tâm như lần đầu. Bởi mình hiểu rằng với nhiều học viên, đây là lần đầu tiên trong đời có người thực sự ngồi đọc thật kỹ bài viết của họ và cho họ biết họ có thể làm gì để nó tốt hơn.
Mình không đọc lướt, cũng không nhận xét chung chung theo kiểu “Bài viết cảm xúc, cần trau chuốt thêm.”. Mình đọc kỹ từng câu, đọc đi đọc lại cả bài để chỉ ra rằng bạn có thể đang cố gắng viết văn đẹp và đưa ý nghĩa sâu sắc vào bài nhưng cách diễn đạt chưa chính xác về nghĩa nên chưa đạt được hiệu quả như bạn muốn. Và sau nhận xét đó là một gợi ý cụ thể bạn nên làm như thế nào để bài viết không còn bị gồng, để từng ý được triển khai đầy đủ một cách tự nhiên thay vì dồn tất cả vào một đoạn ngắn rồi khiến nó trở nên sơ sài.
Mỗi bài thực hành mình góp ý trực tiếp vào từng đoạn văn, từng câu và từng chữ, giúp bạn nhìn ra chỗ nào logic chưa hợp lý, chỗ nào cảm xúc chưa đủ tạo thành rung động, chỗ nào dùng từ chưa chính xác về nghĩa hay về sắc thái… Bài làm của bạn sẽ được 2-3 lần cho đến khi thực sự tốt hơn. Học viên cũ từng nói với mình rằng cách mình sửa bài tỉ mỉ và cần nhiều thời giờ như một người nghệ nhân thủ công, điều hiếm gặp trong xã hội ngày nay. Mình nhớ câu đó vì nó nói đúng điều mình muốn giữ trong từng khoá học: sự chỉn chu với từng người, từng bài, từng giai đoạn học hỏi của họ.
Khoá học Viết tản văn đăng báo kéo dài 8 tuần với 8 chủ điểm nội dung, đi từ nền tảng lý thuyết về tản văn, cách dựng khung và tìm ý tưởng, kỹ thuật viết có chiều sâu, cách chọn chi tiết đắt giá, đến những kỹ năng để bài viết lọt mắt biên tập viên và cách gửi bài, làm việc với toà soạn sao cho chuyên nghiệp.
Mỗi tuần có một buổi học qua Zoom khoảng 90 đến 120 phút. Năm nay mình bổ sung thêm phần thảo luận trên nhóm lớp Zalo để giữa các buổi học, bạn vẫn có nơi để nhìn lại và chia sẻ.
Ngay khi hoàn thành đ ă n g k ý, bạn sẽ được mời vào nhóm lớp và nhóm Sáng tác kiếm tiền – nơi mình và các học viên khoá trước thường xuyên cập nhật thông tin về các tờ báo đang nhận bài, các cuộc thi viết lách, cách viết email gửi toà soạn. Chưa cần đợi đến ngày khai giảng, bạn đã có thể bắt đầu làm quen với cộng đồng và cảm nhận không khí của lớp.
Mình chỉ nhận 5-10 học viên mỗi khoá vì mình muốn dành thời gian và sức chú tâm để đồng hành với từng người.
Mình vẫn còn nhớ rất rõ chị Trang Đinh, học viên khoá Tản văn 02 của mình, đã bắt đầu học viết với một lý do rất đơn giản: để hiểu mình hơn, để những xúc cảm ăm ắp trong lòng được đưa ra bên ngoài cho thỏa. Chị không đặt mục tiêu đăng báo, không nghĩ đến giải thưởng. Chị chỉ cần một chỗ để những điều lâu nay chưa được nói sẽ được tỏ bày. Vậy mà từ những bài viết về người cha quá cố, về bà ngoại thân thương, về mười lăm năm điều chỉnh của vợ chồng chị để thành của nhau, chị đã có bài đăng trên báo Phụ Nữ, Tạp chí Văn nghệ Bình Dương và xuất sắc giành được Giải Ba trong “Cuộc thi Sáng tác Văn học Nghệ thuật Đất và Người Bình Dương” năm 2025. Chị không viết về điều gì lớn lao mà chọn viết về những cảm xúc chân thật nhất trong lòng mình. Chính những điều ấy lại dẫn chị đến với trái ngọt trên đường viết lách.
Chị Đan Ngọc thì đến với viết khi là một người mẹ toàn thời gian với nỗi chênh vênh thường trực trong lòng: nếu không có sự nghiệp riêng, liệu sau này con có thể tự hào về mẹ không. Chị viết trên trang cá nhân liên tục mỗi ngày trong hai tháng trời trước khi tìm đến khoá học. Nhưng chị viết mãi mà không biết mình đang tìm gì, không biết con chữ của mình đang đi về đâu. Sau khoá Tản văn, chị bắt đầu có bài đăng báo, rồi thêm bài nữa. Tiếp theo là các giải thưởng, những lần bài viết được chọn in sách. Đến một ngày, từ người học viết, chị trở thành trợ giảng trong chính những khoá học mà chị từng tham gia. Giờ đây, chị đã đồng hành cùng mình để hỗ trợ học viên qua hơn 15 khoá viết, giúp nhiều người khác có bài đăng báo và có giải trong các cuộc thi. Chị Đan Ngọc cũng đã có hơn 80 bài được đăng trên các báo khác nhau từ Bắc vào Nam.
Hai người chị, hai học viên của mình đi qua hai hành trình khác nhau nhưng cùng xuất phát từ một điểm giống là có nhiều thứ chất chứa trong lòng muốn viết ra. Và họ cần ai đó giúp mình làm được điều ấy.
Mình hay nghĩ những người đến với tản văn thường không phải là người đang tìm kiếm một nghề mới hay một danh hiệu nào đó. Họ chỉ đang tìm một cách để sống chậm lại với chính mình, để những gì đang lặng lẽ chảy bên trong được biểu hiện ra ngoài bằng câu chữ, để được người khác đọc những gì mình viết và để lại vài dòng sẻ chia đồng cảm
Nếu bạn cũng là một người như vậy, mình nghĩ bạn đã sẵn sàng bước vào khoá học chuyên sâu này hơn bạn tưởng.
Khoá Viết tản văn đăng báo sẽ khai giảng ngày 8/5/2026. Mình ưu tiên những bạn đã có nền tảng viết cơ bản và muốn đi xa hơn với tản văn. Đầu ra của khoá học là mỗi học viên có ít nhất 2 bài được đăng báo hoặc được chọn trong các cuộc thi. Mình sẽ hhỗ trợ cho đến khi bạn đạt được điều đó.
Link đăng ký và thông tin chi tiết: Khóa học: Viết tản văn đăng báo
Khoá học gồm:
– 1 bộ tài liệu 8 chủ điểm nội dung
– 8 tuần học và hành theo hướng dẫn cụ thể
– 8 buổi học qua Zoom, khoảng 120 phút mỗi buổi
– 100% bài làm được góp ý chi tiết từ mạch nội dung đến từng câu từng từ
– Kho tài liệu viết online để bạn sử dụng miễn phí
– Thảo luận hằng tuần trong nhóm Zalo của lớp
– Tham gia cộng đồng học viên để nắm thông tin các cuộc thi viết, các tờ báo nhận bài…

Mình là Hoà Lương – Người hướng dẫn viết để nuôi dưỡng tâm hồn, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả và cộng tác báo chí.


