Bạn đã viết rất nhiều nhưng vẫn chưa tìm được giọng văn riêng? Điều gì khiến một người viết tạo ra dấu ấn trong câu chữ, còn bạn vẫn chưa tìm thấy tiếng nói của chính mình?
Bạn có từng đọc một đoạn văn mà chưa cần nhìn tên tác giả vẫn đoán được người viết là ai? Đôi khi chỉ qua cách dùng từ, ngắt nhịp câu hay những hình ảnh ẩn dụ quen thuộc… cũng đủ để tạo nên dấu ấn của người cầm bút. Sức hấp dẫn của văn chương nằm ở chỗ cùng đứng trước một đối tượng nhưng mỗi người viết sẽ nói về nó theo cách khác nhau.
Một trong những yếu tố tạo nên sự khác biệt ấy chính là giọng điệu. Đây là khái niệm thường được nhắc đến khi nói về phong cách của một nhà văn nhưng với người mới viết, giọng điệu lại là thứ khá khó nắm bắt. Bạn dễ dàng cảm nhận được bài viết có giọng như thế nào nhưng hỏi giọng ấy được thể hiện ở đâu thì không dễ trả lời. Bạn cũng có thể đã viết rất nhiều nhưng vẫn thấy câu chữ của mình chưa thực sự có dấu ấn riêng.
Vậy giọng điệu trong viết văn là gì? Nó được tạo nên từ đâu? Và người viết cần làm gì để từng bước hình thành giọng văn của mình?
Văn học là tiếng nói của con người về cuộc đời, tác phẩm do chứa đựng tiếng nói ấy nên cũng có giọng điệu riêng.
Từ điển Tiếng Việt định nghĩa giọng điệu là “giọng nói, lối nói biểu thị một thái độ nhất định”. Tức là cách diễn đạt, truyền tải thông tin thể hiện được thái độ, tình cảm, ý thức, nhận định, đánh giá… của người viết trước đối tượng được đề cập đến.
Theo Từ điển văn học: “về cơ bản giọng bộc lộ tình cảm chủ quan của nhà văn, thái độ và cách đánh giá của nhà văn về sự vật, hoàn cảnh và con người”.
Theo trang “Theki.vn” thì “Giọng điệu nghệ thuật là phương diện thể hiện thái độ, tình cảm của nhà văn về đối tượng phản ánh. Cảm hứng chủ đạo chính là nền tảng của giọng điệu trong sáng tác của nhà văn… chi phối giọng điệu của tác giả trong tác phẩm… vì cảm hứng chủ đạo là căn cốt, nguồn cội, còn giọng điệu là hình thái biểu hiện xúc cảm, thái độ của cảm hứng chủ đạo.”
Ta có thể thấy, cảm hứng chủ đạo trong thơ Tố Hữu là niềm tin trọn vẹn dành cho Đảng, tình yêu cách mạng bao trùm nên giọng điệu trong sáng tác của ông thường mang tính ngợi ca, tự hào, động viên.
Cũng theo trang này, “Giọng điệu (tone) còn là thái độ, tình cảm, lập trường tư tưởng, đạo đức của nhà văn đối với hiện tượng được miêu tả thể hiện trong lời văn quy định cách xưng hô, gọi tên, dùng từ, sắc điệu tình cảm, cách cảm thụ xa gần, thân sơ, thành kính hay suồng sã, ngợi ca hay châm biếm…”
Chẳng hạn, thơ tình yêu của Thế Lữ, theo Hoài Thanh, có giọng điệu “lẳng lơ mà xa vời và thiếu tình ấm áp” thể hiện ở cách gọi thiếu nữ là cô em, do chưa đủ thân mật để gọi bằng em; giọng điệu ngọt ngào, êm ái trong “Hồn bướm mơ tiên” của Khái Hưng; giọng điệu suồng sã, đay nghiến trong “Chí Phèo” của Nam Cao; giọng điệu mỉa mai, châm biếm trong “Bản án chế độ Thực dân Pháp” của Nguyễn Ái Quốc.”
Mặc dù có nhiều khái niệm khác nhau được đưa ra nhưng tựu chung lại, giọng điệu trong viết văn là một phương tiện văn học phản ánh thái độ của người viết đối với chủ đề hoặc đối tượng của tác phẩm văn học. Bằng cách truyền đạt thái độ này thông qua giọng điệu, nhà văn tạo ra một mối quan hệ cụ thể với người đọc, đến lượt nó, giọng điệu ảnh hưởng ngược lại đến ý định và ý nghĩa của các từ được viết ra.
Giọng điệu giúp người viết thể hiện thái độ và cách nhìn của mình trước đời sống, đồng thời góp phần tạo nên không khí và cảm xúc cho tác phẩm. Cùng một câu chuyện nhưng nếu được kể bằng những giọng điệu khác nhau, cảm nhận của người đọc cũng sẽ thay đổi.
Chẳng hạn, khi viết về tuổi thơ, người viết có thể lựa chọn giọng hoài niệm, vương vấn, nhớ nhung. Viết về gia đình hay quê hương, giọng văn có thể trở nên trìu mến, thân thương và gắn bó. Nhưng khi viết về một vấn đề xã hội, người viết lại chọn giọng khách quan, phê phán, châm biếm hoặc phẫn nộ. Không có giọng điệu nào mặc nhiên hay hơn giọng điệu nào. Điều quan trọng là giọng điệu ấy có phù hợp với đối tượng, nội dung và điều người viết muốn truyền tải hay không.
Ở những nhà văn có phong cách rõ nét, giọng điệu còn trở thành một trong những dấu hiệu giúp người đọc nhận ra họ. Khi nhắc đến Thạch Lam, người đọc thường nhớ đến giọng văn nhẹ nhàng, chân tình, man mác buồn; văn của Nam Cao thường gợi cảm giác day dứt, xót xa nhưng cũng sắc sảo và giàu sức đả kích; còn Vũ Trọng Phụng lại gây ấn tượng bởi giọng văn châm biếm, mỉa mai và sắc lạnh. Những đặc điểm ấy không chỉ đến từ việc họ lựa chọn đề tài gì mà còn từ cách họ nhìn thế giới và chuyển cách nhìn ấy thành câu chữ.
Vì thế, giọng điệu có mối quan hệ rất chặt chẽ với phong cách sáng tác. Nó phản ánh một phần tính cách, trải nghiệm, vốn sống, quan niệm… của người viết. Khi một người viết càng lâu, những đặc điểm lặp lại trong cách họ quan sát đối tượng, lựa chọn từ ngữ, xây dựng hình ảnh và thể hiện cảm xúc càng có khả năng tạo thành dấu ấn cá nhân.
Khi tìm hiểu về giọng điệu trong tác phẩm văn học, chúng ta cần phân biệt giữa giọng của người kể chuyện, hay rộng hơn là giọng điệu của tác giả, với giọng điệu của nhân vật.
Giọng điệu tác giả thường được thể hiện qua cách người kể chuyện lựa chọn và sắp xếp các sự việc, qua những chi tiết được nhấn mạnh, cách miêu tả nhân vật và thái độ của người kể trước những gì đang diễn ra. Người viết không nhất thiết phải trực tiếp nói rằng mình thương một nhân vật, ghét một nhân vật hay phê phán một hiện tượng nào đó. Nhiều khi thái độ ấy nằm ngay trong cách họ kể câu chuyện.
Trong tác phẩm “Chí Phèo”, khi Chí Phèo tỉnh rượu và lần đầu tiên thực sự ý thức về hoàn cảnh của mình, Nam Cao viết: “Tỉnh dậy hắn thấy già mà vẫn còn cô độc. Buồn thay cho đời! Có lý nào như thế được? Hắn đã già rồi hay sao? Ngoài bốn mươi tuổi đầu… Dẫu sao, đó không phải tuổi mà người ta mới bắt đầu sửa soạn. Hắn đã tới cái dốc bên kia của đời. Ở những người như hắn, chịu đựng biết bao nhiêu là chất độc, đầy đọa cực nhọc mà chưa bao giờ ốm, một trận ốm có thể gọi là dấu hiệu báo rằng cơ thể đã hư hỏng nhiều. Nó là một cơn mưa gió cuối thu cho biết trời gió rét, nay mùa đông đã đến. Chí Phèo hình như đã trông thấy trước tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau.”.
Đoạn văn không chỉ kể lại trạng thái của Chí Phèo mà còn chứa đựng sự xót xa của người kể trước thân phận của một người đã bị cuộc đời đẩy đến bên lề. Đằng sau sự tha hóa của Chí vẫn còn những cảm xúc của một kẻ biết buồn, biết sợ cô độc và khao khát được sống như bao người bình thường.
Trong khi đó, giọng điệu nhân vật được thể hiện qua lời nói, suy nghĩ và cách phản ứng của chính nhân vật trong những hoàn cảnh cụ thể. Mỗi nhân vật có một giọng riêng phù hợp với tính cách, hoàn cảnh sống và vị trí của họ trong câu chuyện.
Trong truyện “Lão Hạc”, ông giáo nói về vợ với giọng cảm thương, thấu hiểu phảng phất sự bất lực: “Vợ tôi không ác nhưng thị khổ quá rồi.”. Cách nói ấy cho thấy ông giáo không nhìn hành động của vợ bằng thái độ phán xét đơn giản. Ông cố gắng tìm nguyên nhân phía sau hành động của con người và nhận ra rằng chính hoàn cảnh sống khó khăn có thể khiến người ta trở nên ích kỷ, lạnh lùng.
Đôi khi giọng điệu của nhân vật cũng trở thành phương tiện để nhà văn gửi gắm quan niệm của mình về con người. Câu nói của ông giáo: “Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương…” không chỉ giúp người đọc hiểu thêm về nhân vật mà còn mở ra một cách nhìn nhân văn: trước khi phán xét người nào đó, hãy thử đặt mình vào hoàn cảnh của họ để hiểu những điều đang diễn ra phía sau hành động.
Bởi vậy, khi đọc một tác phẩm, thay vì chỉ hỏi nhân vật đang nói gì, chúng ta có thể thử hỏi thêm: Nhân vật đang nói điều ấy bằng thái độ nào? Qua cách kể của tác giả, người viết đang nhìn nhân vật ấy ra sao? Đây là một cách khá hữu ích để bắt đầu nhận diện giọng điệu trong văn chương.
Nếu giọng điệu là thái độ của người viết thì thái độ ấy được đưa vào văn bản bằng cách nào? Câu trả lời nằm trong rất nhiều lựa chọn của người viết – lựa chọn từ ngữ, cách xưng hô, hình ảnh, cấu trúc câu, nhịp điệu, dấu câu, cách kể chuyện, điểm nhìn và khoảng cách giữa người kể với đối tượng được kể.
Chỉ riêng cách gọi “mẹ”, “má”, “người phụ nữ ấy”, “mẹ tôi” hay “bà ấy” cũng đã tạo ra những sắc thái khác nhau. Từ ngữ trang trọng sẽ đem tới cảm giác khác với từ ngữ đời thường. Câu văn dài, nhiều lớp ý tạo cảm giác chậm rãi, suy tư trong khi những câu ngắn liên tiếp có thể khiến nhịp văn trở nên gấp gáp, căng thẳng.
Một ví dụ rất rõ có thể tìm thấy ngay ở phần mở đầu truyện “Chí Phèo”:
“Hắn vừa đi vừa chửi. Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi. Bắt đầu chửi trời, có hề gì? Trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời. Thế cũng chẳng sao: Đời là tất cả nhưng cũng chẳng là ai. Tức mình hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại. Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “Chắc nó trừ mình ra!”. Không ai lên tiếng cả. Tức thật! Ồ thế này thì tức thật! Tức chết đi được mất! Đã thế, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn. Nhưng cũng không ai ra điều. Mẹ kiếp! Thế thì có phí rượu không? Thế thì có khổ hắn không? Không biết đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn cho hắn khổ đến nông nỗi này! A ha! Phải đấy hắn cứ thế mà chửi, hắn chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo? Mà có trời biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không ai biết.”
Trong đoạn văn này, Nam Cao liên tục đặt ra những câu hỏi, sử dụng các từ ngữ lặp lại và thay đổi nhịp câu để tạo cảm giác như tiếng chửi đang lan ra trong không gian nhưng không tìm được người đáp lại. Đằng sau sự hung hăng ấy là nỗi đau của Chí Phèo – một kẻ lạc loài. Hắn chửi vì muốn được giao tiếp nhưng không ai muốn đáp lại.
Như vậy, giọng điệu không hoàn toàn mơ hồ. Nó được hình thành từ những lựa chọn cụ thể. Khi người viết nhận ra điều đó, việc học viết cũng thay đổi. Khi đọc, bạn hãy dành thêm thời gian để tìm hiểu vì sao đoạn văn mang đến cảm giác thú vị, hấp dẫn. Hãy xem tác giả dùng từ ngữ như thế nào, sử dụng hình ảnh ra sao, nhịp điệu câu văn thế nào, điều gì được nói trực tiếp và điều gì được ẩn đi…
Đó cũng là một kỹ năng quan trọng khi học viết. Đừng chỉ học cách nhận ra đoạn văn nào hay mà cần tập phân tích xem người viết đã làm gì để tạo nên điều ấy.
👉Nếu bạn quan tâm đến cách ngôn từ tạo ra hình ảnh và cảm xúc, có thể đọc thêm những bài viết về miêu tả và Show, don’t tell trên blog. Đây là những kỹ thuật có quan hệ khá chặt chẽ với giọng điệu, bởi cách bạn lựa chọn chi tiết để người đọc cảm nhận cũng chính là cách bạn thể hiện cái nhìn của mình.
Muốn miêu tả cho đẹp, thực hành ngay 4 bài sau
Show, don’t tell – kỹ thuật không thể thiếu trong sáng tác
Vẽ tranh bằng chữ – nghệ thuật miêu tả biến ngôn từ thành hình ảnh
👉Nếu bạn muốn đi sâu hơn vào việc mở rộng vốn từ, có thể đọc thêm bài Tăng vốn từ tiếng Việt và Sử dụng từ đồng nghĩa để viết hay hơn.
Khi nói về giọng điệu, nhiều người lập tức nghĩ đến “Bao giờ mình mới có giọng văn riêng?”.
Hai khái niệm này có mối quan hệ rất gần nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Giọng điệu nghiêng nhiều hơn về thái độ, sắc thái tình cảm và cách người viết nhìn về đối tượng trong một văn bản hoặc một hoàn cảnh cụ thể. Trong khi đó, giọng văn có thể hiểu rộng hơn là những đặc điểm tương đối ổn định trong cách một tác giả sử dụng ngôn ngữ và biểu đạt qua nhiều bài viết.
Cùng là một người nhưng có thể viết bài này với giọng hoài niệm, bài khác với giọng hài hước và một bài khác nữa với giọng sắc sảo. Song, nếu họ viết đủ lâu, người đọc vẫn có thể nhận ra những điểm chung ở cách họ quan sát, lựa chọn từ ngữ, xây dựng câu văn và thể hiện cảm xúc. Những điểm chung ấy dần tạo nên giọng văn riêng của họ.
Vì thế, giọng văn không được chọn sẵn. Bạn có thể học cách viết câu của một tác giả, học cách xây dựng hình ảnh của tác giả khác nhưng không thể học nguyên giọng văn của một người rồi biến nó thành của mình. Bởi giọng văn còn được hình thành từ vốn sống, trải nghiệm, tính cách, sở thích, quan niệm và lăng kính nhìn thế giới của chính mỗi người viết.
Đó cũng là lý do mình không khuyến khích người mới viết quá cố gắng để viết cho khác người. Khi chưa có đủ nền tảng, việc cố tình sử dụng những từ ngữ cầu kỳ, những hình ảnh lạ hoặc những câu văn dài với ngôn từ hoa mỹ đôi khi chỉ khiến câu chữ trở nên rối rắm, thiếu tự nhiên.
Hãy bắt đầu bằng việc nói ra điều mình thực sự muốn nói theo cách rõ ràng và chân thành nhất. Sau đó, hãy đọc lại những gì mình đã viết. Bạn có thể nhận ra bản thân thường sẽ thích một kiểu dùng từ nào đó, có một kiểu quan sát quen thuộc, thường viết những câu dài hay ngắn, thường có xu hướng trực tiếp bộc lộ cảm xúc hay thích đi qua những liên tưởng. Những đặc điểm lặp lại ấy chính là những dấu hiệu đầu tiên để bạn nhận ra tiếng nói của mình.
👉Nếu bạn muốn hiểu kỹ hơn những yếu tố tạo nên phong cách viết, mình đã phân tích vấn đề này trong bài Chỉ cảm xúc có đủ để làm nên phong cách viết?.
Giọng văn không xuất hiện khi bạn chỉ mới viết được vài bài. Nó thường được hình thành qua quá trình lâu dài để việc đọc, việc viết, trải nghiệm sống và quá trình tự nhìn lại chính mình liên tục tác động qua lại.
Vì vậy, nếu muốn tìm ra giọng văn riêng, trước hết hãy viết về những điều thực sự khiến bạn quan tâm. Đừng chọn một chủ đề chỉ vì nó đang được nhiều người yêu thích, cũng đừng cố tạo ra một cảm xúc mà bản thân mình không có. Khi người viết thật sự có điều muốn nói, câu chữ sẽ tự nhiên hơn rất nhiều.
Việc đọc cũng quan trọng không kém việc viết. Đọc nhiều giúp chúng ta nhận ra cùng một sự việc có thể được diễn đạt bằng rất nhiều cách. Bạn sẽ gặp những người viết dịu dàng, sắc lạnh, hài hước, trầm tĩnh, dữ dội, châm biếm… và dần nhận ra không có một giọng văn hay duy nhất. Điều quan trọng là cách viết ấy có phù hợp với người viết và điều họ muốn truyền tải hay không.
Tuy nhiên, đọc để học khác với đọc để bắt chước. Bạn có thể yêu văn của Thạch Lam mà không cần viết giống ông, có thể thích văn của Nam Cao mà không cần biến câu chữ của mình thành như vậy. Điều nên học hỏi khi đọc tác phẩm của một tác giả không phải là câu chữ của họ mà là cách họ nhìn đời sống, cách họ xây dựng hình ảnh, cách tổ chức câu chuyện và cách diễn đạt ý tứ thành ngôn ngữ.
Sau cùng, hãy viết đủ nhiều. Chúng ta chỉ có thể phát hiện ra giọng văn của mình sau hàng chục, hàng trăm bài viết.
👉Nếu bạn đang ở giai đoạn bắt đầu và muốn có một nền tảng bài bản hơn cho việc viết, khoá học viết Tự do Biểu hiện sẽ là lựa chọn phù hợp. Đây là khóa học căn bản tập trung vào khả năng biểu đạt, giúp người học rèn nền tảng tư duy, sử dụng ngôn ngữ, cấu tạo bài viết và thực hành viết để được sửa bài chi tiết. Qua 4 tuần học, bạn sẽ hình thành được quy trình viết bài của riêng mình và biết tự viết, tự sửa bài sao cho hoàn thiện.
👉Với những người thích tự học, Sổ tay Tản văn được thiết kế để bạn học theo từng nội dung, đọc phần hướng dẫn, xem ví dụ và thực hành áp dụng ngay tại mỗi mục.
👉Khi bạn đã có nền tảng tốt về việc viết và muốn đi sâu hơn với tản văn, đặc biệt muốn thử sức với việc đưa tác phẩm đến báo, tạp chí và độc giả, khoá học Viết tản văn đăng báo sẽ phù hợp hơn cả. Ở giai đoạn này, bạn không còn học cách tạo ra một văn bản hoàn chỉnh mà biết lựa chọn đề tài hợp với toà soạn, nắm vững cách triển khai mạch nội dung, kiểm soát logic của tác phẩm, nhuận sắc văn bản và từng bước gửi bài cộng tác với các tờ báo, cuộc thi.
Nếu bạn vẫn chưa hình dung rõ giọng văn của bản thân như thế nào, hãy hoàn thành bài tập nhỏ dưới đây. Mục đích của bài tập là giúp bạn quan sát xem mình đang nhìn một sự vật hiện tượng như thế nào và cách nhìn ấy đi vào câu chữ ra sao.
Hãy chọn đối tượng (sự vật, con người…) quen thuộc với bạn. Đó có thể là khung cửa sổ trong phòng bạn, con đường bạn vẫn đi làm mỗi ngày, một câu nói của ai đó gần đây khiến bạn ấn tượng… Dành khoảng 15 phút để viết về điều ấy.
Đừng cố viết một bài hoàn chỉnh. Hãy tập trung quan sát xem bạn nhìn nhận như thế nào về điều bạn đang viết.
Bước 1: Bạn đang có cảm xúc với điều gì?
Đừng chọn một ý tưởng chỉ vì nghĩ rằng nó dễ viết hoặc có vẻ văn chương. Hãy chọn điều mà khi nghĩ đến, bạn nhớ ra những hình ảnh, âm thanh, kỷ niệm hoặc cảm giác nào đó.
Bước 2: Ghi lại 3 chi tiết đầu tiên xuất hiện trong đầu bạn.
Đừng suy nghĩ quá lâu và cũng đừng cố chọn những chi tiết thật đẹp. Hãy viết xuống 3 điều bạn từng nhìn thấy, nghe thấy, chạm vào hoặc nhớ đến. Đây thường là những chi tiết tự nhiên nhất trong cách bạn quan sát đối tượng của bài.
Bước 3: Viết đoạn văn từ những chi tiết ấy.
Bạn có thể kể lại kỷ niệm, miêu tả khung cảnh, bộc lộ suy nghĩ hoặc để các liên tưởng dẫn mình đi. Đừng cố tạo ra giọng văn mà cứ viết như cách bạn thực sự muốn kể điều đó cho người mà bạn tin tưởng.
Bước 4: Đọc lại và gạch chân những câu bạn thấy đúng là bản thân nhất.
Hãy tìm những câu mà khi đọc lại, bạn có cảm giác: “Đúng, mình thường nhìn mọi thứ như thế này.”. Có thể đó là các hình ảnh bạn hay sử dụng, các cách liên tưởng bạn vẫn thường dùng, những kiểu câu quen thuộc hoặc lối diễn đạt tự nhiên của bạn.
Bước 5: Nhìn lại cách bạn viết.
Hãy thử trả lời 3 câu hỏi: Mình đang nhìn sự việc này bằng cảm xúc gì? Mình thường chú ý đến điều gì? Và mình đã dùng cách nào để truyền cảm xúc ấy đến người đọc? Những câu trả lời này chưa giúp bạn tìm ra giọng văn riêng hoàn chỉnh nhưng có thể giúp bạn nhận ra những dấu hiệu đầu tiên của nó.
👉Nếu bạn có cảm xúc mà thấy vốn từ của mình không đủ dùng thì bài viết Nghèo từ, ít chữ – nỗi đau của người viết & cách tăng vốn từ sẽ giúp bạn dần cải thiện.
Sau khi hoàn thành, hãy tự kiểm tra bài viết của mình qua 3 câu hỏi:
1/ Tôi đang viết về điều mình thực sự quan tâm.
Khi viết, tôi có một cảm xúc, suy nghĩ hoặc cách nhìn riêng về đối tượng chứ không chỉ cố viết cho có bài.
2/ Trong bài có những chi tiết và cách liên tưởng mang dấu ấn cá nhân.
Những điều tôi lựa chọn để đưa vào bài cho thấy tôi đã nhìn, nhớ hoặc cảm nhận sự việc theo cách của mình.
3/ Tôi không cố bắt chước một giọng văn nào khác.
Khi đọc lại, tôi cảm thấy câu chữ tương đối tự nhiên và giống cách mình muốn nói. Tôi không cố làm cho bài viết có tính văn chương hoặc giống với tác giả mà tôi yêu thích.
Nếu cả 3 mục bạn đều chưa có cũng không sao. Giọng văn không được tìm thấy chỉ sau một bài tập. Điều quan trọng hơn là bạn dần biết cách quan sát chính câu chữ của mình. Khi viết đủ nhiều, đọc đủ kỹ và thường xuyên nhìn lại những gì mình đã viết, những đặc điểm ấy sẽ được lặp lại và trở nên rõ ràng hơn. Giọng văn riêng của bạn cũng sẽ được hình thành.
Mỗi người sẽ viết với vốn sống khác nhau. Chúng ta có những ký ức khác nhau, những điều từng khiến mình vui buồn khác nhau, những người từng gặp khác nhau và những câu hỏi khác nhau về cuộc sống. Tất cả những điều ấy đều có thể đi vào câu chữ và góp phần định hình giọng văn riêng của mỗi người.
Vì thế, mình không nghĩ người viết cần quá lo lắng về việc giọng văn của mình có đủ đặc biệt hay chưa. Giọng văn dịu dàng không hẳn sẽ tốt hơn giọng văn sắc lạnh. Cách viết giản dị chưa chăc kém giá trị hơn kiểu viết nhiều hình ảnh. Điều cần phải quan tâm là người viết có thực sự làm chủ được cách biểu đạt của mình và giọng điệu ấy có phù hợp với điều họ muốn nói hay không.
Giọng văn cũng không phải bất biến. Khi chúng ta đọc thêm, sống thêm, trải qua những thay đổi trong cuộc đời và viết nhiều hơn, chúng ta sẽ thay đổi. Vì thế, giọng văn cũng trưởng thành cùng người viết. Những gì bạn viết hôm nay sẽ khác với những gì bạn viết 5 năm sau nhưng điều đó không có nghĩa bạn đã đánh mất giọng văn của mình. Đơn giản là bạn đã khác đi và câu chữ cũng đang lớn lên cùng bạn.
“Dù không có nhiều hướng dẫn rõ ràng về việc tìm ra giọng điệu nhưng rõ ràng chúng ta sẽ không bao giờ có thể khám phá ra nó nếu như chúng ta không viết”. Thế nên đừng ngần ngại thể hiện chính mình qua con chữ. Tất cả những tri thức, trải nghiệm, cảm xúc, thái độ, nhận định… đều có thể góp phần hình thành giọng điệu trong viết văn của bạn, chỉ cần bạn lựa chọn viết ra.
Mình là Hoà Lương – Người hướng dẫn viết để nuôi dưỡng tâm hồn, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả và cộng tác báo chí.
